De beperking van het denken en de oorsprong van conflict

De beperking van het denken en de oorsprong van conflict

Een eigenschap van de mens is dat die bijna volledig op zijn of haar verstand vertrouwt. We analyseren, vergelijken, beoordelen en trekken conclusies. Het denken heeft ons ongelooflijke technologische vooruitgang gebracht, maar er is een fundamentele eigenschap van het denken die we zelden onderzoeken: het denken is beperkt.

Elke gedachte ontstaat uit het verleden. Zij is gebaseerd op herinneringen, ervaringen, kennis, conditioneringen en overtuigingen. Hoe uitgebreid onze kennis ook is, zij blijft altijd fragmentarisch. Niemand kan het geheel van het Leven kennen. Daarom is elke gedachte, hoe intelligent ook, noodzakelijk beperkt.

Wanneer een handeling voortkomt uit een beperkt denken, draagt die handeling dezelfde beperktheid in zich. Onze keuzes, meningen, idealen en overtuigingen zijn vaak gebaseerd op een fragment van de werkelijkheid, niet op het geHeel. Daardoor ontstaat verdeeldheid. Ik identificeer mij met een bepaalde overtuiging, jij met een andere. Ik verdedig mijn standpunt, jij het jouwe. Zo kunnen er conflicten ontstaan. 

Deze verdeeldheid zien we overal: tussen individuen, binnen families, tussen religies, politieke stromingen en naties. Hoewel de vormen verschillen, ligt de wortel vaak in hetzelfde proces: het beperkte denken dat zichzelf centraal stelt en zich afscheidt van wat anders is.

Het opmerkelijke is dat we conflict meestal proberen op te lossen met hetzelfde instrument dat het veroorzaakt heeft: het denken. We bedenken nieuwe systemen, nieuwe ideologieën en nieuwe oplossingen, maar vaak creëren die op hun beurt weer nieuwe tegenstellingen. Het denken beweegt zich binnen zijn eigen grenzen en kan daardoor moeilijk voorbij zijn eigen beperktheid kijken.

Betekent dit dat het denken waardeloos is? Zeker niet. Het denken heeft een belangrijke praktische functie. We hebben het nodig om te communiceren, te plannen, te leren en technische problemen op te lossen. Maar wanneer het denken probeert antwoorden te geven op fundamentele vragen over relaties, Inner-lijke Vrijheid of de betekenis van het Leven, stuit het op zijn grenzen.

Misschien begint Ware Intelligentie wanneer we ons bewust worden van die grenzen. Wanneer we zonder oordeel observeren hoe gedachten ontstaan, hoe zij zichzelf voortdurend herhalen en hoe zij verdeeldheid scheppen. In dat zien ontstaat ruimte. Een ruimte die niet wordt beheerst door het verleden.

In die Stilte van aandacht is er mogelijk een andere kwaliteit van Waarnemen, een Zien dat niet voortkomt uit kennis of overtuiging, maar uit directe Aan-Wezig-Heid. En wellicht ligt juist dààr de mogelijkheid van een Leven zonder Inner-lijk conflict, een Leven waarin Eénheid vanZelf ont-Staat omdat de beperkingen van het denken hun vanzelfsprekende macht verliezen.

L.