De taal die niet gesproken wordt

 De taal die niet gesproken wordt

Love is the stranger with a strange language.

Love is the language that can not be said or heard.

Rumi 

Er zijn woorden die we allemaal kennen. Liefde. Verbinding. Nabijheid. Vertrouwen. Overgave.

We spreken ze uit, schrijven ze neer, proberen ze uit te leggen. We zeggen tegen iemand: “Ik hou van je.” We vertellen wat iemand voor ons betekent. We proberen onze gevoelens in woorden te vangen, alsof we daarmee iets wezenlijks kunnen overbrengen.

En toch… Soms voelt het alsof de belangrijkste dingen die we elkaar willen zeggen, juist datgene is wat woorden nooit helemaal kunnen vertellen.

Voor mij is dàt wat Rumi bedoelt wanneer hij zegt dat Liefde een vreemde is met een vreemde taal. Niet omdat liefde onbegrijpelijk is. Maar omdat Liefde niet de taal van het denken spreekt.

De taal van het denken

Ons denken kent woorden, definities, verklaringen en betekenissen. Het denkt in tegenstellingen. Goed en fout. Dichtbij en ver weg. Ik en jij. Liefde en angst. Geven en ontvangen. Blijven en vertrekken. Het probeert voortdurend te begrijpen wat iets betekent. Ook Liefde ontsnapt daar niet aan. We proberen te begrijpen waarom we van iemand houden. Waarom een bepaalde ont-moeting ons zo diep raakt. Waarom we ons bij de ene persoon onmiddellijk Thuis voelen en bij de andere niet. Waarom we iemand missen. Waarom een verbinding ons verandert. We willen Liefde begrijpen.

En net daar begint het probleem. Want Liefde is niet iets wat je kunt begrijpen. Je kunt liefde er-Varen. Je kunt erin verdwijnen. Je kunt erdoor geraakt worden. Je kunt haar her-ken-nen. Maar je kunt haar niet Vol-ledig in woorden vangen. Zoals je ook de smaak van een vrucht niet Werkelijk kunt uitleggen aan iemand die haar nog nooit geproefd heeft. Je kunt erover vertellen. Maar uiteindelijk moet de ander zelf proeven.

Liefde is geen gedachte

Hier raakt Rumi voor mij aan iets wat ook Krishnamurti steeds opnieuw onderzocht. Krishnamurti stelde een ongemakkelijke vraag: Is Liefde eigenlijk wel iets van het denken? Want wanneer we goed kijken, ont-dekken we hoeveel van wat wij Liefde noemen verweven is geraakt met herinnering, verlangen, hechting, verwachting en angst. Ik hou van jou omdat jij mij gelukkig maakt. Ik hou van jou omdat jij bij mij hoort. Ik hou van jou omdat ik jou nodig heb. Ik hou van jou zolang jij mij niet verlaat. Ik hou van jou omdat jij mij ziet. Maar wat blijft er van Liefde over wanneer al die voorwaarden verdwijnen? Wat blijft er over wanneer er niets meer hoeft te worden vastgehouden?

Krishnamurti wijst erop dat Liefde niet het product van gedachten is. Niet verlangen, niet plezier, niet herinnering. Liefde bevindt zich buiten het domein waarin het denken zijn bekende bewegingen maakt.

En dat is precies de reden waarom Liefde zo moeilijk te beschrijven is.

Hoe kan het denken een taal spreken die niet uit het denken voortkomt?

Liefde is een vreemde taal

Echte Liefde voelt daarom soms ook zo vreemd. Omdat ze ons meeneemt naar een gebied waar onze gebruikelijke strategieën niet meer werken. Je kunt liefde niet afdwingen. Je kunt haar niet onderhandelen. Je kunt haar niet controleren. Je kunt haar niet vasthouden. En je kan haar zelfs niet verliezen. Want wat wij verliezen, is vaak een vorm waarin Liefde zich tijdelijk heeft uitgedrukt. De persoon. De relatie. De nabijheid. De woorden. De aanraking. De gedeelde geschiedenis.

Maar Liefde zelf? Die behoort niet toe aan een persoon. Liefde is geen bezit. Ze is geen contract tussen twee mensen. Ze is geen e-motionele zekerheid. Ze is Iets wat door ons heen kan bewegen wanneer we niet langer proberen haar te definiëren. Daarom kan iemand soms zó diep van je houden zonder dat die persoon het op de manier kan uitdrukken waarop jij Liefde verwacht. En omgekeerd kan iemand alle juiste woorden spreken en toch niet Werkelijk vanuit Liefde Aan-Wezig Zijn.

Want woorden kunnen Liefde beschrijven.

Maar woorden zijn niet Liefde.

Er is een taal die voorafgaat aan woorden

We kennen allemaal momenten waarop iemand niets zegt en toch alles zegt. Een blik. Een hand op je schouder. Iemand die gewoon blijft zitten. Een Stilte waarin je niet hoeft uit te leggen. Een Aan-Wezig-heid waarin je lichaam ont-spant omdat het niets meer hoeft te verdedigen.

Daar spreekt Liefde. Niet via woorden, maar via Aan-Wezig-heid. Niet via uitleg, maar via resonantie. Niet via “ik begrijp je”, maar via het Stille ervaren van “ik ben hier.”

Misschien is dat waarom sommige mensen elkaar kunnen ont-moeten zonder veel te zeggen en zich toch diep gezien voelen. En waarom anderen eindeloos met elkaar kunnen praten en elkaar toch niet Werkelijk bereiken.

Je kunt dezelfde taal spreken en elkaar niet verstaan.

En je kunt geen enkel woord zeggen en elkaar toch diep ont-moeten.

Dat is de vreemde taal van Liefde.

Waar Stilte begint

Krishnamurti verbindt Liefde heel nadrukkelijk met Stilte. Niet de stilte waarin we proberen onze gedachten stil te maken. En ook niet de stilte als techniek. Maar een Stilte waarin het denken niet langer voortdurend probeert te bepalen wat iets moet zijn.

Hij beschrijft hoe Liefde, Stilte en ruimte met elkaar verbonden zijn: waar er Werkelijk Stilte Is, ont-staat ruimte, en in die ruimte kan Liefde Aan-Wezig Zijn.

Dat vind ik een bijzonder diepe er-Varing. 

Want zolang ik bezig ben met wat jij moet begrijpen, is er weinig ruimte. Zolang ik bezig ben met wat jij zou moeten voelen, is er weinig ruimte. Zolang ik bezig ben met wat onze relatie betekent, is er weinig ruimte. Zolang ik probeer Liefde vast te leggen in een definitie, maak ik haar kleiner dan ze Is.

Liefde heeft ruimte nodig. Ruimte om te Zijn. Ruimte om niet te weten. Ruimte om niet meteen te reageren. Ruimte om de ander niet te corrigeren. Ruimte om niet alles persoonlijk te maken. Ruimte om te luisteren naar wat er onder de woorden Leeft.

En misschien vooral:

Ruimte om het niet te hoeven begrijpen.

Liefde hoeft niet begrepen te worden

Dat is misschien één van de moeilijkste lessen voor ons menselijke bewustzijn. We willen begrijpen voordat we ons over-geven. We willen weten waar iets naartoe gaat voordat we ver-Trouw-en. We willen de ander begrijpen voordat we ons werkelijk openen. Maar Liefde werkt soms andersom. Eerst is er de openheid. Dan het niet-weten. Dan de Stilte.

En ergens dààrin kan iets worden er-Varen wat het denken nooit had kunnen bedenken.

Het is ook daarom dat  Ware Liefde ons soms zo diep confronteert. Omdat Liefde niet alleen onze mooiste kanten ontmoet. Ze raakt ook precies datgene aan wat nog niet vrij is. Onze angst. Onze behoefte aan controle. Onze verwachtingen. Onze hechting. Onze verhalen over hoe het hoort. Onze behoefte om gezien, begrepen en bevestigd te worden.

Liefde komt daar niet noodzakelijk om ons een comfortabel gevoel te geven.

Ze komt om ons Vrij te maken.

En  Vrijheid voelt voor het ego soms eerst helemaal niet als Liefde.

Wanneer je niet langer hoeft te spreken

Uiteindelijk is dit ook wat Rumi bedoelt. Niet dat Liefde geheimzinnig of onbegrijpelijk is. Maar dat Liefde Thuishoort in een dimensie die voorafgaat aan taal. Een dimensie waarin er geen ik meer hoeft te zijn dat de Liefde uitlegt en geen jij meer hoeft te zijn die haar moet begrijpen.

Er is all-één Aan-Wezig-heid.

Er is Stilte.

Er is ont-moeting.

En zelfs daar voorbij:

Geen twee die elkaar ontmoeten, maar Liefde die zichZelf her-kent.

Dan wordt Liefde geen gevoel dat ik heb voor jou. Ze wordt iets veel groters. Een staat van Zijn. Een Veld waarin de grenzen tussen gever en ontvanger langzaam oplossen.

En juist daarom kan de meest Wezenlijke Liefde soms zo Stil zijn.

Ze hoeft niets te bewijzen. Ze hoeft niets vast te leggen. Ze hoeft niet gehoord te worden. Ze hoeft zelfs niet uitgesproken te worden. Want ze Is.

Dat is de taal waar Rumi naar wijst. De taal die niet gesproken kan worden. De taal die niet gehoord wordt door de oren. Maar die door het hart onmiddellijk wordt her-kend.

En misschien is dat waarom we soms iemand ont-moeten en zonder precies te weten waarom, iets in ons fluistert: Ik ken deze taal. Niet omdat we haar ooit geleerd hebben. Maar omdat we haar nooit Werkelijk vergeten Zijn.

Liefde is de taal die het denken niet kan spreken,

maar waarin het Zijn zichzelf herkent.

L.

L.