Wanneer spiritualiteit een label wordt

 Wanneer spiritualiteit een label wordt

De laatste tijd kom ik het woord New Age regelmatig tegen.

Soms wordt het gebruikt om iets te beschrijven. Maar soms lijkt er ook iets anders mee te gebeuren. Alsof het een grens markeert tussen wat wel en wat niet echt spiritueel zou zijn.

En dan vraag ik me af: Wanneer zijn we spiritualiteit opnieuw gaan verdelen in hokjes?

New Age. Non-dualiteit. Advaita. Mystiek. Christelijk. Boeddhistisch. Bewustzijnswerk.

Het zijn allemaal woorden. Woorden die kunnen helpen om iets te benoemen, maar die nooit datgene zélf kunnen zijn waarnaar ze verwijzen. Want zodra we zeggen: “Dit is New Age en dat is non-dualiteit,” ontstaat er al een onderscheid. En het denken houdt van onderscheid. Het vergelijkt. Het ordent. Het categoriseert. Het zoekt uit waar iets thuishoort. Maar Liefde vraagt niet tot welke stroming je behoort. BewustZijn vraagt geen lidmaatschap. En Waarheid heeft geen etiket nodig.

Het subtiele ego van spirituele labels

Misschien wordt het juist interessant wanneer we ook dit durven zien: zelfs een spiritueel label kan een nieuwe identiteit worden. Ik ben non-dualistisch. Ik volg Advaita. Ik ben geen New Ager. Ik ben voorbij het ego. Maar wie is het die dat allemaal moet definiëren? Het ego kan zichzelf zelfs een spiritueel jasje aantrekken. Het kan zich verheven voelen omdat het een bepaalde leraar kent, bepaalde boeken leest of bepaalde ideeën heeft doorzien. En zonder dat we het merken, ontstaat er opnieuw een wij en zij. Niet langer: ik ben beter omdat ik meer bezit of meer weet, maar subtieler: ik ben verder omdat ik het spiritueel beter begrijp. Ook dat is nog steeds een vorm van afscheiding.

Eckhart Tolle hoeft nergens bij te horen

Neem bijvoorbeeld Eckhart Tolle. Je kunt hem New Age noemen. Je kunt hem non-dualistisch noemen. Je kunt zijn werk verbinden met Advaita, Zen, mystiek of het christendom. Maar helpt het ons werkelijk om hem daarmee vast te leggen? Misschien is het veel interessanter om te voelen wat zijn woorden in ons aanraken. Worden we stiller? Worden we minder geïdentificeerd met ons denken? Ont-staat er meer Aan-Wezigheid? Meer Overgave? Meer Liefde? Meer ruimte rondom wat zich aandient?

Dan is misschien dát belangrijker dan de vraag onder welk spiritueel label zijn werk valt.

Het leven laat zich niet categoriseren

Dit geldt ook voor onszelf. We hoeven niet te weten wat we precies zijn. We hoeven niet te kunnen uitleggen in welke spirituele stroming we thuishoren. We hoeven zelfs niet te bewijzen dat we non-dualistisch leven.

Wanneer iets Werkelijk wordt her-kend, hoeft het niet voortdurend benoemd te worden. Je leeft het. Je ademt het. Je ont-moet de ander erin. Je reageert anders wanneer het leven je raakt. Je ont-dekt dat je niet alles meer persoonlijk hoeft te nemen. Je ont-dekt dat Liefde niet afhankelijk is van overeenstemming. Je ont-dekt dat Stilte soms veel meer zegt dan duizend spirituele concepten.

En dat is het Wonder-lijke: Hoe dichter we bij de Waarheid komen, hoe minder behoefte er kan ontstaan om haar te definiëren. 

Niet omdat woorden verkeerd zijn. Maar omdat geen enkel woord groot genoeg is om datgene te omvatten wat eraan voorafgaat.

Voorbij het label

Misschien mogen we daarom ook voorzichtig worden met het woord New Age. Niet omdat het woord verboden of verkeerd is. Maar omdat ieder label het risico draagt dat we vergeten waar het Werkelijk om gaat. Het gaat uiteindelijk niet om New Age. Niet om non-dualiteit. Niet om Advaita. Niet om welke leraar we volgen. Niet om welke boeken we lezen.

Het gaat om datgene wat in ons stil wordt wanneer alle antwoorden even mogen wegvallen.

Om de Liefde die niet hoeft te worden verdedigd. Om de Stilte die niet hoeft te worden uitgelegd. Om de Essentie die nergens naartoe hoeft.

Daarom hoeven we spiritualiteit dan ook niet langer te zien als een verzameling stromingen waaruit we moeten kiezen.

Eigenlijk is er alleen maar dit: het steeds dieper her-Inner-en van wat nooit Werkelijk verloren is geweest.

En wanneer dat gebeurt, wordt het steeds minder belangrijk hoe we het noemen.

Want wat Waar is, blijft Waar.

Ook zonder naam.

Voorbij alle namen, stromingen en overtuigingen

blijft datgene over wat nooit een naam nodig had:

de Stilte, de Liefde, het Zijn.

L.

L.